Hoe je goed schakelt op een e-bike

‎Als je regelmatig onderweg bent, kom je vaak fietsers tegen die moeizaam trappen en hun e-bikes nauwelijks vooruit krijgen, en als dat wel lukt, dan met onnodig veel kracht.

Maar het e-bike rijden zou voor deze mensen veel makkelijker zijn als ze wisten hoe ze de versnellingsnaaf of derailleur correct moeten gebruiken. Het juiste schakelen van de versnellingen is een fundamentele mechanische functie die, eenmaal goed geleerd, langdurig rijplezier garandeert, vooral omdat correct schakelen de levensduur van de mechanische onderdelen verlengt.

Daarom gaat het in dit artikel over enkele praktische tips waarmee je je rij-efficiëntie en daarmee ook je e-bike rijplezier kunt vergroten, simpelweg door te leren hoe je correct schakelt op je e-bike. Want door altijd in de juiste versnelling te rijden, ontlast je je lichaam en ben je efficiënter, dus sneller onderweg.

Zijn er verschillen in het schakelsysteem vergeleken met gewone fietsen?

Kort gezegd, ja, er zijn verschillen, maar niet veel, want e-bikes zijn in hun kern nog steeds fietsen. E-bikes hebben twee verschillende schakelsystemen om je rit te vergemakkelijken, in plaats van slechts één zoals bij een gewone fiets die alleen door spierkracht wordt aangedreven.

Ten eerste is er de elektrische trapondersteuning, ook wel motorondersteuning genoemd. De elektrische trapondersteuning zorgt ervoor dat je zonder problemen overal kunt komen waar je wilt, zelfs bergop. Ten tweede is er de traditionele kettingversnelling of, steeds vaker bij e-bikes, een naafversnelling. Hoe je deze schakelsystemen het efficiëntst gebruikt en met elkaar kunt combineren, bekijken we nu.

Wat is een e-bike derailleur en hoe gebruik je die correct?

Een e-bike is in wezen een fiets met een extra elektromotor—logisch. Dat betekent echter niet dat je vanaf nu al het werk aan de motor moet overlaten. Het schakelen van de e-bike blijft net zo belangrijk als bij een gewone fiets en is, afgezien van de elektrische trapondersteuning, identiek.

Veel beginners hebben de neiging hun e-bike te hoogtoerig te gebruiken, wat betekent dat ze te vaak trappen en daardoor veel meer energie verbruiken dan nodig is. Vooral de gewoonte om bij lage snelheden te hard te trappen is een bekend fenomeen. Versnellingen zijn bedoeld om ons de inspanning te vergemakkelijken en niet andersom, en dat geldt zeker voor e-bikes.

Om je e-bike efficiënt te gebruiken, moet je kunnen inschatten welke versnelling als volgende nuttig is. Zodat je altijd met een gelijkmatige snelheid of trapfrequentie trapt zonder te veel energie te verliezen, volgen hier de twee belangrijkste schakelsystemen plus een uitleg over de eigen aandrijving van de e-bike.

Kettingversnelling op de e-bike

Om te schakelen, moet je tijdens het schakelen trappen, maar met minder druk, dat wil zeggen langzaam en soepel. Je moet in principe vermijden om onder volle belasting te schakelen. Deze werkwijze verlengt de levensduur van de schakelmateriaal, waarbij de ketting anders kan buigen of afspringen, of de tandkrans sneller kan slijten. Als positief neveneffect zal het schakelen ook veel stiller verlopen.

De e-bike ketting mag, net als bij gewone fietsen, niet te schuin lopen, omdat een scherpe hoek anders meer geluid en meer slijtage veroorzaakt.

Ideaal is het als de ketting tussen het kettingblad en de tandkrans min of meer recht loopt. Daarvoor moet je alleen opletten dat als je in een hoge versnelling schakelt (tandkrans), je het bijpassende kettingblad gebruikt en zo een schuine kettingloop voorkomt.

Verder is het belangrijk te vermelden dat, net als bij gewone fietsen, het passend is om de juiste versnelling voor het terrein in te stellen. Niet alleen omdat je anders niet goed kunt schakelen—excuseer de woordspeling—maar ook omdat de motor anders niet de gewenste prestatie kan leveren. Zo zou het eruitzien als je bijvoorbeeld bij een rood stoplicht stil komt te staan zonder eerst in een lage versnelling te schakelen. Zodra je weer wilt wegrijden, moet je hard trappen om het trapimpuls aan de motor door te geven, wat een trage motoracceleratie betekent. Daarom moet je altijd vooruitdenken en bedenken wat op dat moment de meest geschikte versnelling is.

Naafversnelling op de e-bike

Als je een e-bike met naafversnelling gebruikt, is een andere manier van schakelen nodig. Een naafversnelling bestaat, net als bij een auto, uit tandwielonderdelen en wordt daarom op een vergelijkbare manier gebruikt. Vergelijkbaar, omdat ook hier de aandrijving van de motor bij het schakelen moet worden losgekoppeld, maar niet door het bedienen van een koppeling.

Om correct te schakelen, moet je de aandrijving van de motor ontkoppelen door de druk van de pedalen te halen of gewoon helemaal stoppen met trappen en kort wachten tot de motor stopt. Pas dan kun je schakelen en daarna weer verder trappen.

Als je bergop wilt schakelen, moet je daarop voorbereid zijn. Het kan namelijk best lastig zijn als je niet genoeg tijd hebt. Daarom moet je altijd vooruitdenken en op tijd schakelen, terwijl je nog voldoende vaart hebt om even te stoppen met trappen en zo in een lagere versnelling te schakelen. Dit is vooral handig bij stoplichten of net voor steile beklimmingen.

Hoeveel trapondersteuning is zinvol?

Nu we het algemene schakelen hebben besproken, is het tijd om je te informeren over de elektrische ondersteuningsniveaus en hoe je die het beste gebruikt. Immers is de e-bike motor het hart van je rijhulpmiddel en moet goed begrepen worden.

Voor e-bikes met meer dan één ondersteuningsniveau is het handhaven van een gelijkmatig tempo de sleutel om enerzijds de actieradius te maximaliseren en anderzijds onnodig schakelen te vermijden. Dit laatste geldt voor alle e-bikes. Want wie onnodig remt om dan weer te versnellen, vermindert de actieradius. Natuurlijk kan iedereen rijden zoals hij wil, maar dit aspect verdient toch vermelding. Overigens geldt een vergelijkbaar principe voor het constant opstaan tijdens het rijden. Door op te staan ontstaat meer luchtweerstand, wat betekent dat de accu en motor harder moeten werken voor dezelfde prestatie. Verder in het programma…

De meeste e-bikes bieden drie, vier, vijf en zelfs tot acht ondersteuningsniveaus. Wanneer het het beste is om tussen de ondersteuningsniveaus te schakelen, hangt af van veel factoren zoals het terrein, de belading en de weersomstandigheden, waarbij de belangrijkste factor jouw vermogen is om met eigen spierkracht te trappen. Immers heet de functie “ondersteuningsmodus” en is bedoeld om je te helpen, niet om al het werk over te nemen.

Ga je je e-bike in 90% van de gevallen meer als een gewone fiets gebruiken en de motor alleen inschakelen bij steile hellingen of als je moe bent?

In dat geval zul je al tevreden zijn met het eerste ondersteuningsniveau. Logischerwijs zal iedereen, afhankelijk van zijn fitheidsniveau, een andere trapondersteuning gebruiken. Wil je meer weten over hoe je de actieradius kunt verlengen, dan hebben we hier al een artikel voor je samengesteld.

Algemeen gezegd…

Zorg dat je niet in de zwaarste versnelling bij een stopbord of bergop moet wegrijden, maar schakel altijd op tijd naar een lage versnelling voordat je stopt of een helling nadert—zo zul je nooit moeite hebben met wegrijden.

Bedenk ook dat het hier om e-bikes gaat, wat betekent dat het juiste ondersteuningsniveau je rijleven kan vergemakkelijken. Zolang je e-bike meer dan één ondersteuningsniveau heeft, gebruik je de niveaus zoals het moment dat vereist. Bijvoorbeeld wil je in het verkeer, zodra het stoplicht op groen springt, zo snel mogelijk verder fietsen en niet met het eerste ondersteuningsniveau zwaar moeten trappen. E-bike rijden moet immers makkelijker zijn.

Slotgedachten—

Pas je schakelgedrag aan op jezelf.

Net zoals je vroeg of laat aanvoelt of je het schakelsysteem omhoog of omlaag moet schakelen, zul je ook leren welke ondersteuningsstand voor jou geschikt is. Het is vooral belangrijk om te begrijpen hoe de twee schakelsystemen in combinatie werken voor een soepele rit. Maar als je het eenmaal geleerd hebt, is het bijna onmogelijk om te vergeten hoe je correct e-bike rijdt en schakelt.

Als ervaren e-biker weet je al snel hoe je altijd de ideale snelheid verhoogt en behoudt door een combinatie van elektrische en mechanische transmissies. Dit geeft je meer rijflexibiliteit, wat veel meer plezier oplevert, ongeacht op welk terrein je met je e-bike rijdt. --- door Mario Worm