Pedelec czy e-bike? Co trzeba wiedzieć o podobieństwach i różnicach.

Czy kiedykolwiek jeździli Państwo pedelekiem? Na to pytanie wiele osób w Niemczech, także tych bardzo zainteresowanych poruszaniem się na dwóch kołach, natychmiast odpowie stanowczym „Nie!”. Prawdopodobnie jednak w przypadku wielu osób udzielających takiej odpowiedzi nie jest ona zgodna z prawdą. Powód: wokół rowerów z napędem elektrycznym lub elektrycznym wspomaganiem panuje spore zamieszanie terminologiczne. Ale właśnie z nim teraz skończymy.

Pedelec czy E-Bike? S-Pedelec czy S-E-Bike? Laikom wcale nie jest łatwo odnaleźć się w poszczególnych kategoriach oraz związanych z nimi przepisach i regulacjach. E-Bike'i i pedeleki często wrzuca się do jednego worka, jakby nie było między nimi żadnych różnic. A jednak zdecydowanie istnieją.

Brak dokładnej definicji

Co się zatem za tym kryje? Wyjaśnimy to pytanie w sposób systematyczny, szczegółowo przedstawiając charakterystyczne cechy wszystkich rowerów elektrycznych. Zacznijmy od pedeleka. Czym dokładnie jest? W Niemczech, gdzie przepisy są niezwykle szczegółowe, nie znajdziemy dokładnej definicji tego pojęcia - podobnie zresztą jak określenia E-Bike. Nie ułatwia to sprawy.

Nie pomoże nam tu także rzekomo wszechwiedzące internetowe źródło wiedzy, Wikipedia. Po wyszukaniu hasła „Pedelec” zostaniemy natychmiast przekierowani na stronę poświęconą E-Bike'om. To również nic nie dało. Spróbujmy więc po raz trzeci. Tym razem zajrzymy na stronę największego niemieckiego klubu motoryzacyjnego ADAC, który od niedawna rzeczywiście oferuje także pomoc drogową dla rowerów i pedeleków oraz regularnie przeprowadza testy zelektryfikowanych pojazdów. Jeśli ktoś zna się na tym temacie, to zapewne właśnie ten klub.

Elektryczny rower ze wspomaganiem

I rzeczywiście: wreszcie znajdujemy odpowiedź. Oryginalne brzmienie definicji ADAC: „Pedelec to tak zwany elektryczny rower ze wspomaganiem. Nie jest napędzany wyłącznie siłą mięśni ani wyłącznie mechanicznie, lecz stanowi połączenie obu rodzajów napędu. Gdy osoba jadąca naciska na pedały, jest wspomagana przez wbudowany silnik.”

Dobrze, to już nam coś wyjaśnia. Pedelec oznacza, że bez własnego wysiłku osoby jadącej nic z tego nie będzie. Ale to jeszcze nie wszystko: przede wszystkim istnieją pedeleki, które wspomagają jazdę do prędkości 25 km/h. Pod względem prawnym są one traktowane jak „zwykłe”, analogowe rowery: nie potrzeba prawa jazdy ani zaświadczenia o dopuszczeniu do ruchu. Ubezpieczenie, na przykład od odpowiedzialności cywilnej na wypadek obrażeń osób, również nie jest obowiązkowe - choć może być bardzo rozsądne. Wypadek z udziałem pedeleka także może przecież wiązać się z wysokimi kosztami.

250 W mocy ciągłej to limit

Ponadto silnik pedeleka może dostarczać w trybie ciągłym maksymalnie 250 W. Wspomaganie pedałowania musi również być „stopniowo zmniejszane” wraz ze wzrostem prędkości. Jeśli brzmi to zbyt technicznie: oznacza to, że elektryczne wspomaganie, czyli dosłownie „wbudowany wiatr w plecy”, stopniowo słabnie, gdy prędkość roweru zbliża się do 25 km/h. Po osiągnięciu tej „bariery dźwięku” „pomoc” musi zostać całkowicie wyłączona. Jest jednak dobra wiadomość: ustawodawca dopuszcza dziesięcioprocentową tolerancję dla producentów oraz użytkowniczek i użytkowników. Innymi słowy: nawet jeśli wspomaganie działa do 27,5 km/h, podczas ewentualnej „kontroli antydopingowej” nie będzie problemów. Nie można też zapomnieć, że dozwolone jest wspomaganie prowadzenia ograniczone do 6 km/h - każdy, kto choć raz z niego korzystał, wie, jak bardzo może być pomocne.

W przypadku pedeleka ważne jest również to, że nie obowiązuje minimalny wiek osoby siedzącej na siodełku, choć eksperci z ADAC uważają 14 lat za rozsądny wiek rozpoczęcia jazdy. I jeszcze jedno: kask nie jest obowiązkowy, jednak wszystkie instytucje zajmujące się tym tematem zdecydowanie zalecają noszenie ochrony głowy. Kolejny przepis związany z „małym” pedelekiem: osoba jadąca nim musi korzystać z oznakowanych dróg dla rowerów, a także może poruszać się po pozostałych drogach dla rowerów.

W przypadku „S” dozwolona jest prędkość 45 km/h

Tyle o pedeleku - teraz dodajmy przed tym pojęciem wielką literę S i łącznik. Tak powstaje S-Pedelec, którym codzienne przejazdy można odbywać znacznie szybciej. Wspomaganie pedałowania kończy się dopiero przy prędkości 45 km/h, czyli takiej, jaką osiągają również małe motorowery i mikrosamochody. Jedno jest więc jasne: bez uprawnień do kierowania ani rusz. Wymagane jest co najmniej prawo jazdy kategorii AM. Zgodnie z informacjami Federalnego Ministerstwa Transportu uprawnia ono na przykład do kierowania pojazdami o konstrukcyjnej prędkości maksymalnej do 45 km/h, wyposażonymi w silnik spalinowy o pojemności nie większej niż 50 cm³, a w przypadku silników elektrycznych - o maksymalnej znamionowej mocy ciągłej lub, w przypadku innych silników spalinowych, o maksymalnej mocy użytkowej do 4 kW.

Oczywistą konsekwencją znacznie wyższej prędkości jest to, że S-Pedeleki potrzebują własnej tablicy rejestracyjnej ubezpieczenia, podobnie jak motorower. Korzystanie z dróg dla rowerów jest surowo zabronione - szybkie pojazdy muszą jeździć po jezdni, nawet jeśli w praktyce ze względów bezpieczeństwa często wydaje się to sporą niedogodnością: tu wolna droga rowerowa, obok zakorkowana jezdnia, a mimo to nie ma możliwości wybrania wygodniejszej alternatywy. Obowiązek noszenia „odpowiedniego” kasku, tak jak w przypadku motorowerów, właściwie nie powinien już nikogo dziwić.

Silnik centralny czy tylny - oto jest pytanie

Skoro już o tym mowa: co jest lepsze w S-Pedeleku - silnik centralny czy tylny? ADAC i szwajcarski Touring Club przetestowały to latem 2022 roku i doszły do następującego wniosku: S-Pedeleki z silnikiem tylnym mają przewagę na płaskim terenie, ponieważ mocniej przyspieszają i podczas testu bez trudu osiągały maksymalną prędkość 45 km/h. We wszystkich testowanych rowerach z silnikami centralnymi silniki zaczynały zmniejszać wspomaganie najpóźniej przy 42 km/h. Jednak gdy robi się naprawdę stromo, czyli podczas jazdy pod górę, S-Pedeleki z napędem na tylne koło nie mogą już dorównać swoim kolegom z silnikami centralnymi.

W ten sposób dochodzimy do „prawdziwych” E-Bike'ów, a nie tych, które są tak nazywane przez pomyłkę. W tych pojazdach, występujących w najróżniejszych wariantach, wzorach i rozmiarach, nie ma już wspomagania pedałowania. Oznacza to, że ruszają one za pomocą obrotu prawego manetki lub przełączników obrotowych znanych z quadów i skuterów śnieżnych. „Mniejsza” wersja, podobnie jak pedeleki oraz motorowery napędzane silnikiem spalinowym, jest ograniczona do 25 km/h. Z prawnego punktu widzenia są to rzeczywiście motorowery. A to oznacza, że również tutaj obowiązkowy jest kask . Obowiązkowa jest także tablica rejestracyjna ubezpieczenia w formie ustawionej pionowo prostokątnej blaszki, która co roku ma inny kolor i potwierdza zawarcie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. E-Bike'iem można poza obszarem zabudowanym poruszać się po drogach dla rowerów. W terenie zabudowanym korzystanie z nich musi być wyraźnie dozwolone dodatkowym znakiem.

Szybka jazda bez pedałowania

Ostatnią kategorią w naszym małym leksykonie E-Bike'ów i pedeleków są S-E-Bike'i. Podobnie jak S-Pedelec osiągają one maksymalną prędkość do 45 km/h - jednak wyłącznie dzięki sile silnika i bez jakiegokolwiek wspomagania pedałowania. Ich spalinowym odpowiednikiem jest motorower. Z tego wynika przepis, że E-Bike'ami osiągającymi do 45 km/h można jeździć tylko wtedy, gdy osoba siedząca na siodełku posiada co najmniej prawo jazdy kategorii AM. Logiczne: tutaj również obowiązkowa jest tablica rejestracyjna ubezpieczenia. Także w tym przypadku istnieje obowiązek noszenia kasku. I te pojazdy, podobnie jak S-Pedeleki, mogą poruszać się wyłącznie po jezdni, a nie po chodnikach ani drogach dla rowerów.

Skoro na początku nie udało nam się znaleźć w Wikipedii definicji pedeleka, to co encyklopedia mówi o E-Bike'u? Proszę bardzo, oto krótkie wyjaśnienie: „E-Bike (skrót od angielskiego electric bike, «rower elektryczny») to potoczna nazwa jednośladu z silnikiem elektrycznym, w szczególności roweru elektrycznego (roweru z pomocniczym silnikiem elektrycznym), czasami określanego również jako pedelec (akronim od angielskiego pedal electric bicycle, «elektryczny rower pedałowy») oraz Speed-Pedelec (S-Pedelec, do 45 km/h).”

Brzmi trochę zagmatwanie. Mamy nadzieję, że nasze szczegółowe wyjaśnienie było znacznie jaśniejsze.